Het meten van eiwitten in het bloed die door tumorcellen worden geproduceerd
Sommige tumoren maken stoffen aan, zoals eiwitten of hormonen, die in het bloed, en soms in de urine, kunnen worden aangetoond. Deze stoffen worden tumormarkers (of tumormerkers) genoemd. Tumormarkertesten worden gebruikt om de concentraties van deze stoffen te meten bij iemand die kanker heeft of bij wie dat wordt vermoed op grond van symptomen of andere testen. De metingen van tumormarkers worden in een laboratorium met volledig geautomatiseerde apparaten uitgevoerd (zie Onderzoek naar de samenstelling van urine).
Tumormarkers zijn niet geschikt om een bepaald type kanker te diagnosticeren, maar wel om de reactie van een tumor op een behandeling zoals chemotherapie of chirurgie te meten. De concentratie van de merker kan aangeven of de tumor volledig verwijderd is of dat de kanker zich al naar andere delen van het lichaam heeft verspreid. Het herhaald meten van de tumormarker laat zien hoe de kanker reageert op een behandeling. Een plotselinge stijging van de hoeveelheid van de stof kan wijzen op het terugkomen van de tumor.
Sommige van de tumormarkers die worden gemeten, zijn bij gezonde mensen in kleine hoeveelheden aanwezig. Zo wordt prostaatkanker vaak in verband gebracht met een toename van het prostaatspecifieke antigeen (PSA) in het bloed, maar dit eiwit is bij alle mannen in kleine hoeveelheden aanwezig. Choriongonadotrofine (HCG) wordt gewoonlijk alleen tijdens de zwangerschap geproduceerd door de placenta, maar dit eiwit wordt ook in verband gebracht met testikelkanker en choriocarcinoom, kanker die in de baarmoeder kan voorkomen. Bij borstkanker wordt de tumormarker CA 15.3 gemeten en bij het ovariumkanker CA125, alleen om het effect van de therapie te volgen.
