Schade aan grote en kleine bloedvaten door het hele lichaam die ontstaat bij mensen met diabetes
Vaatziekte is een veelvoorkomende complicatie van diabetes mellitus (Diabetes mellitus), een aandoening die vaak in de familie zit. Mensen met diabetes zijn vatbaar voor twee soorten vaatziekten: atherosclerose (Atherosclerose) en microangiopathie.
Bij atherosclerose zetten vetten en kalk zich geleidelijk af op de wanden van grote bloedvaten, waardoor ze nauwer worden. Deze aandoening, die bij de meeste mensen bij het ouder worden in bepaalde mate voorkomt, ontwikkelt zich eerder en in ernstigere mate bij mensen met diabetes.
Microangiopathie wordt nog niet volledig begrepen, maar men vermoedt dat de wanden van kleinere bloedvaten verdikken als gevolg van bepaalde chemische veranderingen. Door de verdikking kan er minder zuurstof van de bloedvaten naar het omringende weefsel.
De twee vaataandoeningen komen vaak samen voor en beide kunnen tot ernstige complicaties leiden. De kans om een van de twee soorten vaatziekte te ontwikkelen wordt groter naarmate iemand langer diabetes heeft. Gewoonten, zoals roken en vet eten, vergroten het risico verder, net als een slechte regulatie van de bloedglucosespiegel; het is daarom belangrijk diabetes goed te controleren en in te stellen (zie Leven met diabetes).
Atherosclerose kan tot de afsluiting van slagaders leiden, met in aanleg levensgevaarlijke complicaties zoals beroerte (Beroerte), hartinfarct (Hartinfarct) en etalageziekte (Etalageziekte) als gevolg.
Beschadiging van kleine bloedvaten kan in veel delen van het lichaam optreden. Vaak raken bloedvaatjes in de ogen beschadigd (zie Diabetische retinopathie) met onscherp zien en soms zelfs blindheid als gevolg. Als de bloedvaatjes in het oog beschadigd zijn, zal er vaak ook al door het hele lichaam heen vergelijkbare schade aan bloedvaten zijn opgetreden. Als de vaten in de nieren zijn getroffen, kan de nierfunctie aangetast zijn (zie Diabetische nierziekten). Beschadiging van de nieren leidt soms tot hoge bloeddruk (Hoge bloeddruk (hypertensie)).
Microangiopathie kan ook tot beschadiging van zenuwen leiden, vooral in de voet (zie Diabetische neuropathie). Door die schade kunnen de getroffen delen minder gevoel bezitten, waardoor wondjes aanvankelijk niet worden opgemerkt. Door de diabetes vertraagt ook de wondgenezing, zodat hardnekkige zweren aan de voeten (zie Open been) en zelfs gangreen (Gangreen) infectie en zelfs gangreen van de tenen (Gangreen) kunnen ontstaan. Sommige mensen hebben deze complicaties al als de diagnose diabetes mellitus voor het eerst wordt gesteld. Bij anderen doen de complicaties zich pas voor jaren nadat de diagnose is gesteld.
- Zwerende teen
- Als de slagaders in het been bij diabetes door vaatziekte zijn aangedaan, krijgen de weefsels in de voet te weinig zuurstof, waardoor er zweren kunnen ontstaan.
Het is van groot belang dat diabetes snel vastgesteld en goed gereguleerd wordt. Om de gevolgen van vaatziekten te voorkomen of te beperken, is het van groot belang dat u uw bloedglucosespiegel in de gaten (zie TEST: Controleren van het glucosegehalte) en onder controle houdt, overgewicht bestrijdt en stopt met roken. Als u diabetes hebt, zal uw arts regelmatig uw bloeddruk (zie Bloeddruk meten) en het cholesterolgehalte van uw bloed (zie Bloed onderzoeken op cholesterol)meten om de kans op atherosclerose te kunnen inschatten. De urine wordt onderzocht op eiwitten, want die kunnen op een nierziekte wijzen. Met bloedtesten kan worden nagegaan of de nieren normaal functioneren. Bovendien zullen uw ogen regelmatig worden onderzocht met ofthalmoscopie (zie Oogspiegelen) en soms met netvliesfotografie. Dit dient om eventuele beschadiging van het netvlies zo snel mogelijk op te sporen, want hoe eerder de schade wordt vastgesteld, des te groter is de kans op een succesvolle behandeling.
Ook als u een normaal cholesterolgehalte hebt, zal de arts u soms medicijnen voorschrijven die het voortschrijden van atherosclerose verhinderen (zie Lipidenverlagende middelen). Als er eiwitten in uw urine zitten, krijgt u ACE-remmers (
ACE-remmers), die verergering van microangiopathie in de nieren voorkomen. Zo nodig krijgt u iets tegen hoge bloeddruk (zie Antihypertensiva).
Vaatziekten zijn een belangrijke doodsoorzaak bij mensen met diabetes mellitus. De kans erop wordt steeds groter naarmate de ziekte langer duurt.
Iemand met diabetes heeft tien keer zoveel kans op vaatafwijkingen in de benen als iemand zonder die ziekte, vier keer zoveel kans op een hartaanval en twee keer zoveel kans op een beroerte. Tachtig procent van de mensen die langdurig diabetes hebben, krijgt beschadigingen aan de kleine bloedvaten in de ogen. De schade aan de ogen is echter meestal te beperken als er in een vroeg stadium tot behandeling wordt overgegaan. Bij 40 procent van de mensen die langer dan vijftien jaar diabetes hebben, raken de nieren beschadigd. Bij ongeveer 30 procent is er schade aan de zenuwen, maar slechts 10 procent ontwikkelt ernstige klachten.
Voetproblemen komen bij 25 procent van de patiënten met langdurige diabetes mellitus voor. Dat leidt bij één op de vijf patiënten tot amputatie. Inspecteer de voeten dan ook dagelijks. Ga bij gevoelsproblemen elke zes maanden voor controle naar de arts. Hebt u last van zweren, zoek dan deskundige hulp.
Als u verstandig omgaat met uw diabetes en de bloedglucosespiegel constant houdt, kan het voortschrijden van vaatziekten worden vertraagd en is de kans op complicaties kleiner.
- Erfelijkheid
- Diabetes zit vaak in de familie
- Geen factoren van betekenis
- Geen factoren van betekenis
- Leefwijze
- Roken, vette voeding, te weinig beweging en overgewicht zijn risicofactoren
- Leeftijd
- Geen factoren van betekenis
- Geslacht
- Geen factoren van betekenis