Ontwikkeling van mannelijke kenmerken bij een vrouw, als gevolg van een overmatige hoeveelheid mannelijke hormonen
Vrouwen hebben een laag gehalte aan mannelijke geslachtshormonen; deze worden bij vrouwen geproduceerd door de bijnieren en de eierstokken. Als deze productie fors toeneemt, beginnen zich mannelijke kenmerken te ontwikkelen. Deze afwijking noemen we virilisatie. Virilisatie komt vooral op volwassen leeftijd voor en geeft symptomen als een lage stem, sterke haargroei op gezicht en lichaam, ook wel hirsutisme genaamd, en dunner worden van haar op de slapen en kruin. Vrouwen ervaren deze symptomen vaak als psychisch erg belastend. De aandoening is een enkele keer al bij de geboorte aanwezig, en is dan meestal te wijten aan een erfelijke stofwisselingsstoornis die voor abnormale hormoongehalten zorgt (zie Congenitale bijnierhyperplasie).
Als virilisatie zich later in het leven ontwikkelt, kan dat komen door overmatige productie van mannelijke hormonen in de eierstokken zoals bij het polycysteus-ovariumsyndroom. Virilisatie kan ook het gevolg zijn van een tumor van de bijnier of het gebruik van middelen die mannelijke hormonen bevatten.
De symptomen nemen toe naarmate er meer mannelijke geslachtshormonen aanwezig zijn. Deze zijn onder andere:
- sterke haargroei op gezicht en lichaam;
- menstruatie wordt minder regelmatig of blijft uit (zie Amenorroe);
- borsten worden kleiner of komen niet tot ontwikkeling;
- clitoris wordt groter;
- strottenhoofd (adamsappel) wordt blijvend groter; stem wordt lager;
- haar op de slapen en kruin wordt dunner (zie Kaalhoofdigheid, Kaalheid bij mannen).
Het verstoorde hormonale evenwicht kan tot toegenomen spiergroei leiden, waardoor de vrouw een mannelijk figuur krijgt.
Uw arts zal u onderzoeken om de oorzaak van uw symptomen te bepalen. Aanvullend onderzoek kan zijn: bloedonderzoek om het hormoongehalte te meten, een CT-scan (-scannen) of MRI-scan () om te kijken of er een tumor aan de bijnier is, een echo (Echografie (echoscopie)) om de eierstokken te beoordelen.
- Sterke gezichtsbeharing
- Deze jonge vrouw heeft overmatige gezichtsbeharing (hirsutisme), ontstaan door overmatige productie van mannelijke geslachtshormonen.
Als geen oorzaak wordt gevonden, kan mogelijk met hormonale therapie (soms een anticonceptiepil) de hormoonproductie van de eierstokken worden onderdrukt en het gehalte aan mannelijke geslachtshormonen worden teruggebracht. U krijgt advies over wat te doen met de haargroei; elektrolyse en harsen zijn mogelijkheden (zie Overmatige beharing).
- Leeftijd
- Kan bij de geboorte al aanwezig zijn, maar doet zich meestal later in het leven voor
- Geen factor van betekenis
- Erfelijkheid
- In sommige gevallen is sprake van erfelijkheid
- Leefwijze
- Geen factor van betekenis
