Zelfdoding; poging zichzelf van het leven te beroven die al dan niet slaagt
De meeste mensen die zelfmoord plegen, zijn tieners of ouderen. Onder degenen die een poging doen, zijn er die zeker weten dat ze dood willen, terwijl anderen alleen maar hun wanhoop willen tonen. Meer dan de helft van de zelfmoorden en pogingen wordt met een overdosis medicijnen uitgevoerd (zie Opzettelijk of niet opzettelijk gebruik van mogelijk schadelijke stoffen, Opzettelijke en onopzettelijke vergiftiging). Per jaar sterven er in Nederland ongeveer 1700 mensen aan zelfdoding. Bij vrouwen komt een zelfmoordpoging vaker voor dan bij mannen. Bij mannen slaagt de poging echter veel vaker, omdat de methoden die ze gebruiken effectiever zijn. Het precieze aantal zelfmoorden is onbekend, omdat sommige worden geregistreerd als dood door een andere oorzaak. Zelfdoding behoort tot de belangrijkste doodsoorzaken bij mensen rond de adolescentie, maar komt ook bij ouderen vaak voor.
Huisartsen in Nederland zien jaarlijks 8000 patiënten met zelfmoordpogingen, terwijl in ziekenhuizen bijna het dubbele aantal wordt gezien. Binnen 12 maanden pleegt 1 op de 5 een tweede poging; op langere termijn 2 op de 5. Ongeveer de helft van alle patiënten is in behandeling van psychische hulpverleners.
De meerderheid van de zelfmoorden heeft te maken met een onderliggende psychiatrische stoornis. Ongeveer de helft van de pogingen wordt door mensen met een depressie of een manisch depressieve stoornis gedaan. Een klein deel van de zelfmoorden wordt gedaan nadat men de balans van het leven heeft opgemaakt.
Pogingen bij tieners zijn vaak impulsief en volgen vaak na ruzie in het gezin of het uitraken van een verkering. Deze pogingen zijn zelden een vastbesloten wens om dood te gaan, hoewel ze regelmatig slecht aflopen. De zelfdoding is dan te beschouwen als een mislukte poging. Zelfmoord bij ouderen komt vaak voort uit een depressie, die samengaat met eenzaamheid en het verlies van partner en vrienden of een ernstige ziekte. Uitzichtloos lijden is een grote verantwoordelijke factor.
Andere psychische stoornissen die tot zelfmoord kunnen leiden, zijn schizofrenie en verslaving aan drugs of alcohol (Alcoholverslaving).
Als iemand een poging tot zelfmoord heeft gedaan, is verwijzen naar het ziekenhuis voor onderzoek nodig. In geval van een overdosis moet zo veel mogelijk van de ingeslikte stof uit het lichaam worden verwijderd. Lichamelijke aspecten van de poging, zoals doorgesneden polsen, worden behandeld. Behandeling van de onderliggende psychische problemen is van belang om toekomstige pogingen te voorkomen. De behandelend arts kan medicijnen zoals antidepressiva voorschrijven en psychotherapie of gesprekstherapie (Psychologische therapievormen) aanbevelen. Ook zal hij of zij vragen stellen om te achterhalen welke problemen de aanleiding tot de poging zijn geweest. Na een eerste zelfmoordpoging is er een verhoogd risico op verdere pogingen.
Veel mensen praten over hun doodswens voor ze een poging doen. Deze tekenen moeten serieus worden genomen! Familie en vrienden moeten mogelijke hulpmiddelen om zelfmoord te plegen verwijderen en onmiddellijk professionele hulp inroepen. Als er een grote kans is dat iemand zelfmoord pleegt – bijvoorbeeld als hij of zij al met de voorbereiding of uitvoering ervan bezig is – moet er opname volgen, eventueel zonder toestemming.
Na een zelfmoordpoging kunnen behandeling van onderliggende stoornissen en problemen en steun en waakzaamheid van familie en vrienden een volgende poging wellicht voorkomen. Iemand met een sterke doodswens zal echter zeer waarschijnlijk een methode kiezen die fataal is en niet voortijdig wordt ontdekt.
- Leeftijd
- Poging komt meer voor bij jongeren, maar bij ouderen is de slaagkans groter
- Sociale isolatie en leven in de stad zijn risicofactoren
- Gerelateerd aan ernstige terugkerende depressies
- Geslacht
- Pogingen komen meer voor bij vrouwen, bij mannen is de slaagkans groter
- Leefwijze
- Sociale isolatie en leven in de stad zijn risicofactoren
- Erfelijkheid
- Gerelateerd aan ernstige terugkerende depressies