Aanpak van de overgang

De overgang
Adviezen
Medicijnen
Bijwerkingen
Hoe gaat het verder?
Meer informatie
Heeft u nog vragen?

De overgang

De overgang is een natuurlijke fase in uw leven waarin uw menstruaties onregelmatig worden en uiteindelijk helemaal wegblijven. De overgang begint meestal tussen de leeftijd van 45 en 55 jaar. Gemiddeld duurt het vier jaar voor de menstruatie helemaal wegblijft. Voor veel vrouwen is dit een lastige periode.

Tijdens de overgang vermindert de hoeveelheid vrouwelijke hormonen (oestrogeen en progesteron) in uw lichaam. Daardoor kunnen klachten ontstaan. De menstruatie kan eerst heviger worden en vaker komen. U kunt opvliegers krijgen. Dit zijn korte, hevige warmteaanvallen, waarbij uw gezicht, hals en borst rood worden. Ook komen (nachtelijke) zweetaanvallen voor. Omdat de vagina droger wordt, kan vrijen een onaangenaam, branderig gevoel geven of pijn doen.

Deze overgangsklachten kunnen weer andere klachten veroorzaken, zoals bloedarmoede, slaapproblemen, moeheid, onzekerheid, en geen zin in vrijen.

naar boven

Adviezen

Het is belangrijk dat u in een goede conditie bent, vooral als u veel bloed verliest omdat de menstruatie vaker komt, heftiger is en/of langer duurt. Eet gezond met extra aandacht voor ijzerrijke voeding (vlees, volkorenproducten, bladgroenten en gedroogde vruchten). Zorg voor voldoende lichaamsbeweging en een goede nachtrust.Zorg bij opvliegers voor luchtige kleren die goed vocht opnemen: katoen, zijde, wol. Draag liever meerdere lagen dunne kleding over elkaar, zodat u gemakkelijk iets uit kunt doen. Slaap onder katoenen lakens en (meerdere, dunne) wollen dekens in plaats van onder een synthetisch dekbed.Maak bij vaginale klachten duidelijke afspraken met uw partner. Bespreek samen uw lichamelijke veranderingen. Neem veel tijd bij het voorspel. Het is nu extra belangrijk om aan te geven wat prettig is en wat onprettig of zelfs pijnlijk is. Spreek af om ook eens te vrijen zonder geslachtsgemeenschap. Wanneer tijdens het vrijen de vagina onvoldoende vochtig wordt, kan speeksel of een glijmiddel goede uitkomst bieden. Glijmiddel kunt u zonder recept bij de drogist of apotheek kopen.

naar boven

Medicijnen

Menstruatieveranderingen

Wanneer u last heeft van veel bloedverlies, ook als daarbij de menstruatie onregelmatig is (te vroeg of te laat komt), kan kortdurend gebruik van de anticonceptiepil een goede keus zijn, ook wanneer anticonceptie niet nodig is. In de anticonceptiepil zit vrouwelijk hormoon.Als u veel bloed verliest maar nog wel regelmatig ongesteld wordt, kunt u in plaats van de anticonceptiepil eventueel een zogenaamde NSAID gebruiken. Voorbeelden van NSAID's zijn: ibuprofen en diclofenac. Deze medicijnen verminderen het bloedverlies tijdens de menstruatie. NSAID's worden ook tegen pijn gebruikt (menstruatiepijn, gewrichtspijn). De eerste drie dagen van de menstruatie neemt u driemaal per dag een tablet ibuprofen of diclofenac.Als NSAID’s onvoldoende verbetering geven, kan tranexaminezuur soms helpen. Hiermee kan het bloedverlies met driekwart verminderen. Ook dit middel hoeft u alleen de eerste drie dagen van de menstruatie in te nemen: drie keer per dag een tablet.

Opvliegers

Als opvliegers en zweetaanvallen u zo veel last bezorgen dat u niet goed kunt functioneren, kunt u overwegen middelen met oestrogeen te nemen. Daarmee vult u het tekort aan vrouwelijk hormonen in uw lichaam aan, waardoor de klachten verminderen. Dit vrouwelijk hormoon zit in de anticonceptiepil en in speciale hormoontabletten tegen overgangsklachten.

Het nadeel van de anticonceptiepil tegen overgangsklachten is dat uw klachten gedurende de week waarin u geen anticonceptiepil slikt (de stopweek) kunnen terugkomen.

Anders dan bij de anticonceptiepil kunt u de hormoontabletten door blijven slikken. Er is dus geen stopweek waarin de klachten kunnen terugkomen. Ze beschermen niet tegen zwangerschap.

Zowel in de anticonceptiepil als in de hormoontabletten tegen overgangsklachten zit ook het hormoon progesteron (om uw baarmoeder tegen de bijwerkingen van oestrogeen te beschermen). Wanneer u geen baarmoeder meer heeft, kunt u tabletten met alleen oestrogeen of oestrogeenpleisters gebruiken.Een ander middel tegen opvliegers is clonidine. Het is wat minder werkzaam dan de hormoontabletten en u moet het vaker per dag slikken (twee tot drie maal per dag één of twee tabletten). Het kan 2-3 weken duren voordat het middel helpt. Clonidine heeft invloed op de hartslag en de bloedruk.

Vaginale klachten

Droogheid en gevoeligheid van het vaginaslijmvlies kunnen goed worden verholpen met oestrogeen-zetpillen of -crème voor in de vagina. Deze oestrogenen worden niet of nauwelijks in het lichaam opgenomen en hebben daarom waarschijnlijk geen risico's. U gebruikt de crème of de zetpillen de eerste twee weken eenmaal per dag. Daarna maar twee keer per week.

naar boven

Bijwerkingen

Van NSAID's kunt u maagklachten krijgen. Omdat u de NSAID's steeds maar drie dagen gebruikt, treedt deze bijwerking zelden op.

Tranexaminezuur heeft soms bijwerkingen zoals misselijkheid, duizeligheid en diarree.

Hormoontabletten tegen overgangsklachten(met oestrogeen en progesteron) hebben de volgende bijwerkingen:

In de eerste maanden houdt uw lichaam meer vocht vast; u kunt last hebben van gevoelige borsten, hoofdpijn en misselijkheid.
U krijgt (weer) een maandelijkse bloeding.
De kans op borstkanker neemt geleidelijk toe. Daarom is het belangrijk dat u deze tabletten zo kort mogelijk gebruikt, liefst niet langer dan een half jaar.
De kans op een hartinfarct of een beroerte neemt in lichte mate toe (vooral het eerste jaar).
De kans op trombose (bloedstolsel in een bloedvat) neemt toe, maar blijft klein.

Het is niet bekend of de anticonceptiepil evenals overgangshormonen meer risico’s geven voor de kans op verschillende soorten kanker. Maar gezien het risico op borstkanker bij langdurig gebruik van overgangsmiddelen, is het goed mogelijk dat de anticonceptiepil in de overgangsleeftijd (met gelijksoortige hormonen) dezelfde risico’s geeft.

Oestrogeen-zetpillen of -crème voor in de vagina geven zelden bijwerkingen.

Mogelijke bijwerkingen van clonidine zijn een droge mond en duizeligheid.

naar boven

Hoe gaat het verder?

Het is verstandig om na een maand contact op te nemen om te vertellen of de adviezen en/of de medicijnen helpen. Als u tevreden bent over de gekozen medicijnen, kunt u deze een halfjaar gebruiken. Dan stopt u om te kijken of de klachten wegblijven. Komen de klachten terug, dan kunt u overwegen de behandeling nog een half jaar voort te zetten. Bij iedere keuze om door te gaan is het goed om even stil te staan bij de genoemde risico’s van hormoongebruik.

naar boven