Hormoongebruik in de overgang

Wat zijn overgangsverschijnselen?
Uw klachten en hormoongebruik
Een keuze maken
Hoe gaat het verder?
Meer informatie
Heeft u nog vragen?

Wat zijn overgangsverschijnselen?

Tijdens de overgang vermindert de hoeveelheid vrouwelijke hormonen (oestrogeen en progesteron) in uw lichaam. Hierdoor verandert de menstruatie. De menstruatie kan eerst heviger worden en vaker komen. Uiteindelijk worden de tussenpozen langer en blijft de menstruatie weg.

Wanneer u in de overgang bent, kunt u opvliegers krijgen. Dit zijn korte, hevige warmteaanvallen, waarbij uw gezicht, hals en borst rood worden. Ook komen (nachtelijke) zweetaanvallen voor. Het slijmvlies in de vagina wordt dunner en droger. Vrijen kan hierdoor een onaangenaam branderig gevoel geven of pijn doen.

naar boven

Uw klachten en hormoongebruik

Sommige vrouwen hebben zoveel last van de opvliegers dat ze niet meer normaal kunnen functioneren. Zij hebben veel opvliegers overdag en vaak ook nachtelijke zweetaanvallen, waardoor ze slecht slapen. Tegen deze klachten bestaan strips met hormoontabletten voor achtentwintig dagen. Deze tabletten bevatten het hormoon oestrogeenen het hormoon progesteron. Wanneer een strip op is gaat u zonder stopweek verder met een volgende strip. Hormoontabletten helpen ook tegen de vaginale klachten. Heeft u alleen vaginale klachten, dan is het echter niet nodig tabletten te gebruiken. Er zijn zetpillen of crèmes met oestrogeen, die u in de vagina kunt aanbrengen.

Wat zijn de risico's van hormoongebruik?

Hormoontabletten tegen overgangsklachten (met oestrogeen en progesteron) hebben wel bijwerkingen:

U krijgt weer een maandelijkse bloeding.
De kans dat u borstkanker krijgt neemt toe. Naarmate u deze medicijnen langer gebruikt wordt het risico groter. Normaal krijgen per jaar ongeveer 2-3 op de 1000 vrouwen van rond de vijftig jaar borstkanker. Door deze medicijnen stijgt de kans geleidelijk (in vijf jaar) naar ongeveer 5 op de 1000 per jaar. Zodra u stopt met de medicijnen, wordt het risico langzaam kleiner. Na vijf jaar te zijn gestopt is het risico weer net als wanneer u geen medicijnen voor de overgang had gebruikt.
De kans op een hartinfarct of een beroerte neemt toe. Normaal krijgen ongeveer 1-2 op de 1000 vrouwen in één jaar een hartinfarct of beroerte. Gebruikt u deze medicijnen, dan stijgt die kans in het eerste jaar, tot ongeveer 3-4 op de 1000 vrouwen. In de jaren daarna is het risico slechts licht verhoogd (2-3 op de 1000 vrouwen per jaar). Als u rookt, een hoge bloedruk heeft of een verhoogd cholesterolgehalte in uw bloed, dan kan het risico veel hoger zijn.
De kans op trombose neemt toe. Bij trombose ontstaat er een bloedstolsel in een bloedvat. Voorbeelden zijn een trombosebeen of een longembolie. Dit komt zelden voor: Gewoonlijk krijgt ongeveer 1 op de 10.000 vrouwen in één jaar trombose. Door het gebruik van de hormoontabletten stijgt dit naar ongeveer 3 op de 10.000 vrouwen per jaar.
Langdurig gebruik (minstens 5 jaar) van hormoontabletten vermindert de kans op darmkanker, en op botbreuken en wervelinzakkingen als gevolg van botontkalking (osteoporose). Maar dit voordeel weegt niet op tegen het nadeel van een verhoogde kans op borstkanker en hart- en vaatziekten.

Overgangsmedicijnen met alleen oestrogeen

Overgangsmedicijnen (tabletten of pleisters) die alleen oestrogeen bevatten, zijn alleen geschikt voor vrouwen die geen baarmoeder meer hebben. Oestrogeen, zonder toevoeging van progesteron, vergroot namelijk de kans op kanker van het baarmoederslijmvlies.

Ook als u alleen oestrogeen gebruikt, is de kans op hart/vaataandoeningen en trombose vergroot. Ook de kans op borstkanker is vergroot, zij het in mindere mate dan bij de tabletten met oestrogeen en progesteron.

Zetpillen en crèmes met oestrogeen voor in de vagina (tegen vaginale droogte) geven waarschijnlijk bij kortdurend gebruik geen bijwerkingen.

naar boven

Een keuze maken

Nu u de risico’s van hormoongebruik op een rij ziet, lijkt het verstandig deze medicijnen alleen te nemen wanneer opvliegers en zweetaanvallen u voortdurend veel last bezorgen. Als u besluit hiervoor hormoontabletten (of -pleisters) te gebruiken, neem ze dan voor een korte periode, bijvoorbeeld een halfjaar. Bedenk daarbij dat allerlei andere klachten als moeheid, somberheid, spierpijn en gewrichtsklachten niet direct worden veroorzaakt door de overgang. Voor die klachten moet u dan ook geen hormoontabletten (of -pleisters) nemen.

naar boven

Hoe gaat het verder?

Als u hormoontabletten (-of pleisters) tegen overgangsklachten wilt gaan gebruiken, kom dan na één maand terug om te vertellen of ze werken. Als u tevreden bent, kunt u overwegen nog een aantal maanden door te gaan. Probeer in elk geval na een halfjaar te stoppen. Als de overgangsklachten terugkomen en uw dagelijks leven verstoren, is het goed om opnieuw een keuze te maken. Zet de voor- en nadelen nog eens naast elkaar. Op het spreekuur kunnen we dit verder bespreken.

Sommige vrouwen gebruiken al langere tijd hormoontabletten (of -pleisters). Nu er meer over de bijwerkingen bekend is, lijkt het verstandig om hiermee te stoppen. Het betekent wel dat de overgangsklachten dan kunnen terugkomen.

naar boven