Is mijn kind klein
Is mijn kind klein?
Wanneer is een kind klein? Dat is een lastige vraag. Als je kijkt naar een klas met kinderen van dezelfde leeftijd, dan zijn die nooit allemaal even lang. De lengte kan sterk verschillen.
Over het algemeen kun je verwachten dat lange ouders lange kinderen krijgen en kleine ouders kleine kinderen. Ook waar je vandaan komt speelt een rol. Zo zijn mensen uit Nederland gemiddeld een stuk langer dan mensen uit landen rond de Middellandse Zee.
Ouders maken zich soms zorgen over de lengte van hun kind. In de jeugdgezondheidszorg (consultatiebureau, schoolgezondheidszorg) en in de huisartsenpraktijk kunnen we controleren of uw kind goed groeit. Daarbij wordt niet alleen naar de lengte gekeken, maar ook naar de leeftijd, het gewicht, de lengte van de ouders en naar het land van herkomst. Verder wordt gekeken naar mogelijke oorzaken voor een verminderde of afwijkende groei.
naar boven
naar boven
Controle van de lengte
In het eerste levensjaar controleert het consultatiebureau regelmatig de lengte en het gewicht van uw kind. Deze controle gebeurt in elk geval eens in de drie maanden en wat vaker als uw kind wat langzaam groeit.
Tussen 1 en 4 jaar wordt de lengte van uw kind eens per jaar gemeten.
Daarna wordt de lengte van uw kind gemeten in groep 2 van de basisschool (5-6 jaar oud), in groep 7 (10-11 jaar) en soms nog in de 2e klas van het voortgezet onderwijs (13-14 jaar).
Tot de puberteit groeit een kind gemiddeld 6 centimeter per jaar. Tijdens de puberteit groeien kinderen het snelst, soms wel 10 cm per jaar. We noemen dit de groeispurt. Bij meisjes begint de puberteit meestal als ze 10 of 11 jaar zijn, bij jongens als ze 11 of 12 jaar zijn. De puberteit duurt bij meisjes ongeveer 3 jaar en bij jongens 4 jaar. De meeste meisjes gaan hard groeien aan het begin van de puberteit. Wanneer meisjes voor het eerst ongesteld worden zitten ze al aan het eind van de groeispurt. Ze groeien daarna hooguit nog een paar centimeter. Jongens gaan meestal pas hard groeien aan het eind van de puberteit. Jongens groeien langer door dan meisjes.
naar boven
naar boven
Wat is klein?
Om te bepalen of uw kind klein is, vergelijken we zijn of haar lengte met die van leeftijdgenoten in Nederland (of het land waar het kind vandaan komt). Jongens worden met jongens vergeleken en meisjes met meisjes. Van elke 1000 kinderen zijn er 22 klein. We kijken ook naar de lengte van de ouders om in te schatten hoe lang een kind uiteindelijk zal worden.
naar boven
naar boven
Waardoor komt het?
De meeste kleine kinderen zijn ‘van nature’ klein. Er is niets mis met ze. Ze zijn gezond, hebben een normaal geboortegewicht, een normale geboortelengte en normale lichaamsverhoudingen. Ze zijn alleen wat kleiner dan hun leeftijdgenoten. Maar soms is een kind klein door een bepaalde oorzaak:
Heel soms heeft een kind een aangeboren groeistoornis van het bot en van ander steunweefsel, zoals banden, pezen en spieren. De opbouw, vorm of lengte van het bot, of de verhouding tussen de lichaamsdelen is anders dan normaal. Dit kan komen door een afwijking in de chromosomen. (Chromosomen dragen erfelijke eigenschappen over.)
Soms wordt een groeistoornis veroorzaakt door een aandoening of ziekte buiten het bot, bijvoorbeeld door een langdurige ontstekingsziekte of een darmafwijking. Of door een afwijking in de klier (in de hersenen) die het groeihormoon maakt.
Sommige medicijnen kunnen de groei tijdelijk verminderen, bijvoorbeeld prednison.
Soms blijven kinderen klein omdat ze gedurende lange tijd onvoldoende gezonde voeding hebben gekregen.
Kinderen die verwaarloosd of mishandeld zijn, groeien daardoor soms minder goed.
naar boven
naar boven
Adviezen
Als uw kind wat klein is, maar verder gezond, dan hoeft u niets extra’s te doen. Behandel uw kind zoals u elk kind zou behandelen. Zorg voor gezonde voeding, veel beweging, en voldoende aandacht en begrip. Het heeft geen zin om uw kind extra veel eten te geven. Daardoor zal het niet harder (in de lengte)gaan groeien. Een kind moet worden gestimuleerd om veel te bewegen (ten minste een uur per dag), bijvoorbeeld buiten spelen, rennen, fietsen of sporten.
Sommige kinderen voelen zich onzeker of worden gepest omdat ze kleiner zijn dan anderen. Luister goed als u merkt dat uw kind hierover wil praten. Toon begrip en laat zien dat u van uw kind houdt zoals hij of zij is. Toon aandacht en belangstelling voor de dingen die uw kind doet.
Als uw kind het niet erg vindt om wat kleiner te zijn, maak er dan zelf ook geen punt van.
naar boven
naar boven
Hoe gaat het verder?
De groei van uw kind wordt door de jeugdarts (op het consultatiebureau of op school) in de gaten gehouden. De meeste kinderen met een kleine lichaamslengte zijn gewoon gezond.
Als de jeugdarts of huisarts denkt dat uw kind misschien een groeistoornis heeft, dan verwijzen zij uw kind naar de kinderarts. Deze zoekt of er een oorzaak is voor de vertraagde groei. Heel soms wordt overwogen een kind groeihormoon te geven. Als er sprake is van bijvoorbeeld een darmziekte, dan kan behandeling daarvan helpen de groei weer geheel of gedeeltelijk in te halen.
Kinderen die heel vroeg in de puberteit komen, groeien minder lang door dan hun leeftijdgenoten. Later kunnen ze dus achterblijven in de groei. Ook kinderen die heel laat in de puberteit komen, kunnen een groeiachterstand hebben. In beide gevallen zal uw kind worden doorverwezen naar de kinderarts.
naar boven
naar boven
Heeft u nog vragen?
Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.
naar boven
naar boven
Deze brief is tot stand gekomen in samenwerking met:
naar boven
naar boven
