dysthymie
Wat is dysthymie?
Iemand heeft dysthymie als hij een chronisch depressieve stemming heeft die er het
grootste deel van de dag is; op meer dagen wel dan niet; en dat minstens twee jaar.
De stemming is verdrietig of terneergeslagen. Bij
kinderen laat dysthymie zich meer zien als irritatie dan als een depressieve stemming.
Van alle volwassen Nederlanders tot 65 jaar heeft 6,3% ooit dysthymie gehad; 2,3% het afgelopen jaar, en 1,6% de afgelopen maand.
In een
straat met honderd volwassen bewoners hebben er jaarlijks dus meer dan twee een dysthyme stoornis.
naar boven
naar boven
Wat zijn de verschijnselen van dysthymie?
Bij dysthymie heeft iemand lange tijd last van minstens twee van de onderstaande verschijnselen. Lange tijd wil zeggen: twee jaar bij
volwassenen, en één jaar bij kinderen. De verschijnselen zijn nooit langer dan twee maanden afwezig.
- Slechte eetlust of juist veel eten.
- Slaapgebrek of juist te veel slapen.
- Gebrek aan energie of vermoeidheid.
- Gering gevoel van eigenwaarde.
- Slecht kunnen concentreren of besluiteloos zijn.
- Gevoelens van hopeloosheid.
De verschijnselen komen niet door alcohol- of drugsgebruik of door een lichamelijke ziekte.
naar boven
naar boven
Hoe ontstaat dysthymie?
Over oorzaken van dysthyme stoornis valt nog weinig te zeggen. Wel zijn extra risico's bekend. Dat wil zeggen: er is meer risico in
onderstaande gevallen. De extra risico's hebben te maken met geslacht en leeftijd, met individuele kwetsbaarheid, met de omgeving, en
met levensgebeurtenissen.
Geslacht en leeftijd
- Dysthymie komt twee keer zo vaak bij vrouwen als bij mannen. Bij jongvolwassenen overigens is dit gelijk.
- Stemmingsstoornissen, waaronder dysthymie, beginnen vaak in de leeftijd tussen 35 en 54. Bij vrouwen ontstaat het vooral tussen 34 en 54,
bij mannen tussen 45 en 54.
Individuele kwetsbaarheid
- De gevoeligheid voor dysthymie lijkt voor een deel erfelijk te zijn. Mensen krijgen het eerder als er psychische stoornissen in hun
familie voorkomen, vooral als dat dysthymie is.
- Heeft iemand een depressief karakter dan krijgt hij eerder dysthymie. Een depressief karakter wil zeggen: een terneergeslagen stemming
hebben, gevoelens van waardeloosheid, onbekwaamheid, gebrek aan zelfvertrouwen, veel zelfkritiek hebben, zich veel zorgen maken, een
negatieve en kritische houding hebben tegenover anderen, pessimistisch zijn, en snel een schuldgevoel en berouw hebben.
Omgeving
- Bij dysthymie voor de leeftijd van 21 speelt de gezinsomgeving een grote rol.
- Dysthymie komt vaker voor bij mensen zonder partner, en bij mensen met een laag inkomen.
Levensgebeurtenissen
- Negatieve en stressvolle ervaringen in de jeugd (lichamelijk geweld, seksueel misbruik) vergroten de kans op dysthymie. Seksueel misbruik
in de jeugd maakt de verschijnselen van dysthymie ernstiger en zorgt voor een slechter functioneren in het algemeen.
naar boven
naar boven
Hoe wordt dysthymie behandeld?
Medicijnen
Er zijn verschillende soorten medicijnen tegen depressie, de zogenoemde antidepressiva. Hierdoor gaat u zich over het algemeen beter voelen.
Het duurt meestal een paar weken voordat dit begint. Werken de medicijnen na een proefperiode van 6 tot 12 weken, dan is het aan te raden ze
voor minstens een jaar te blijven gebruiken.
Daarnaast is een zorgvuldige ondersteuning nodig.
Psychologische en andere behandelingen
Naast medicijnen en een zorgvuldige ondersteuning is het goed om te kijken naar psychologische hulp. Het lijkt erop dat een combinatie van
cognitieve gedragstherapie en
medicatie effectiever het beste is.
Cognitieve gedragstherapie is een vorm van psychotherapie. Samen met de behandelaar gaat iemand kijken
naar de manier van denken en het gedrag. Daarna is het de bedoeling dat iemand dat gaat veranderen, en zullen de klachten minder worden. Het
is niet gezegd dat dit werkt. In dat geval is het goed te kijken naar welke behandeling iemand zelf wil en naar welke behandeling al eerder
gewerkt heeft.
Elke behandelaar in de geestelijke gezondheidszorg moet werken volgens de Multidisciplinaire Richtlijn Depressie.
naar boven
naar boven
Adviezen bij dysthymie: cliënt
Adviezen voor de cliënt met dysthymie zijn:
- Blijf actief, al is het maar een beetje. Dit kan al door bijvoorbeeld eens of een paar keer per week met iemand af te spreken.
- Zorg dat u goed geïnformeerd bent over dysthymie. Zorg er ook voor dat mensen die voor u belangrijk zijn, goed geïnformeerd zijn over de
stoornis.
- Soms is er verschil tussen welke behandeling uw behandelaar wil en wat u zelf wil. Overleg hierover met hem.
- U moet weliswaar zelf uw dysthymie aanpakken, maar vrienden, familie en hulpverleners kunnen u daar goed bij helpen: u moet het zelf doen,
maar doe het niet alleen.
- Overweeg contact te zoeken met lotgenoten. Omdat zij dezelfde ervaringen hebben, is bij elkaar vaak steun, (h)erkenning en advies te
vinden. Stichting Pandora
heeft de Lotgenotenlijn Depressie.
- Neem de tijd om met uw behandelaar, familie en vrienden uit te zoeken hoe om te gaan met dysthymie. Neem de tijd om uit te vinden of, en
welk werk haalbaar is, bijvoorbeeld parttime of fulltime, betaald of vrijwillig. Neem niet te veel hooi op uw vork.
- Veel mensen schrikken van iemand met psychische problemen en reageren afwijzend. Bepaal daarom zelf wat u wel en niet vertelt en aan wie
over uw stoornis. Vertel oppervlakkige kennissen een beperkte versie en reserveer het complete verhaal voor mensen die dichtbij staan.
naar boven
naar boven
Adviezen bij dysthymie: familie en betrokkenen van cliënten
Adviezen voor familie en betrokken van cliënten met dysthemie:
- Opbeurende woorden en positief bedoelde adviezen helpen meestal niet.
- Zorg dat u actuele, betrouwbare informatie heeft over dysthymie en de mogelijke gevolgen.
- Vraag waar u iemand wel en niet bij kunt helpen. Probeer een balans te vinden tussen afstand en nabijheid.
- Ook al heeft iemand in uw omgeving dysthymie, dat betekent niet dat u alles hoeft te accepteren. Neem geen taken over van de persoon met
dysthymie. Bespreek met de persoon in kwestie waar uw grenzen liggen.
- Gebruik uw energie om actief aan de slag te gaan en te leren omgaan met de situatie. Bijvoorbeeld door samen met uw familielid een cursus
over dysthymie of depressie te volgen.
- Om overbelasting te voorkomen is het belangrijk af en toe afstand te nemen. Doe uw eigen dingen, en doe de dingen die plezier en
ontspanning geven.
- Zorg ervoor dat u bij enkele mensen in uw omgeving uw hart kunt luchten. Houd ook contact met mensen buiten het gezin.
- Zoek mensen in vergelijkbare situaties, bijvoorbeeld via stichting Labyrint/In Perspectief.
Het is de taak van de behandelaar om de partner en naaste familie te betrekken bij de behandeling. Direct betrokkenen kunnen veel bijdragen
aan een succesvolle behandeling. Daarvoor is uitleg en begeleiding van de behandelaar nodig.
- Vraag de behandelaar hoe u als familie het beste kunt omgaan met de dysthymie van uw partner of familielid.
- Veel instellingen voor geestelijke gezondheidszorg organiseren voorlichtingsbijeenkomsten of cursussen voor familieleden. Vraag er
naar.
Het komt voor dat iemand geen hulp accepteert of bijvoorbeeld weigert medicijnen te gebruiken. Dat leidt voor familieleden tot
dilemma's en lastige situaties. Informeer bij Stichting Labyrint / In
Perspectief welke oplossingen er zijn of hoe u kunt omgaan met de situatie.
naar boven
naar boven
Informatieverstrekking over dysthymie
Meer informatie
Uitgebreidere informatie voor professionals is te vinden op www.trimbos.nl. Hier is onder andere
informatie te vinden over:
- typen van dysthymie
- verloop van stoornis
- het onderscheid met andere psychische stoornissen, met name depressie
- samengaan met andere psychische stoornissen en lichamelijke ziektes
- behandeling
- gevolgen van stoornis voor cliënten en familie en betrokkenen
- literatuurverwijzingen (naar met name wetenschappelijk onderzoek)
Elke behandelaar in de geestelijke gezondheidszorg moet werken volgens de Multidisciplinaire Richtlijn Depressie. De Richtlijn is gemaakt
voor professionals, evenals de samenvatting. Daarnaast is er een patiëntenversie gemaakt. Hierin is meer en uitgebreidere informatie te vinden
over onder andere:
- diagnose
- behandeling
- samen met de behandelaar beslissen over behandeling
- omgaan met depressie (patiënten en familie)
- praktische informatie
De Richtlijnproducten kunt u bestellen bij het Trimbos-instituut.
naar boven
naar boven
