Medicijnen bij kanker
Welke soorten medicijnen kunnen voor kanker worden gebruikt?
Kankerremmende stoffen
Kankerremmende stoffen, oncolytica en chemotherapie zijn algemene benamingen voor middelen tegen kanker.
Er zijn veel verschillende middelen, per middel verschilt de werking en voor welke soort kanker het kan worden toegepast. Ze worden vaak in het ziekenhuis toegediend, maar sommige middelen zijn als tablet of capsule verkrijgbaar en kunnen ook thuis worden ingenomen.
Op deze site staan teksten van een aantal middelen, zoals busulfan, capecitabine, chloorambucil, cyclofosfamide, estramustine, etoposide, fludarabine, fluorouracil, hydroxycarbamide, lenalidomide, lomustine, melfalan, mercaptopurine, methotrexaat bij kanker, mitomycine, mitotaan, oxaliplatine, procarbazine, tegafur, temozolomide, thalidomide, tioguanine en tretinoïne om in te nemen.
Of genezing van kanker mogelijk is, hangt onder andere af van de soort kanker en hoever deze al is gevorderd.
D
oelgerichte kankerremmende stoffen ('targeted therapy')
Een bijzondere, vrij nieuwe groep binnen de oncolytica vormen de doelgerichte kankerremmende stoffen. Deze remmen de groei van kankercellen op een selectievere manier, zodat de gezonde cellen veel minder beschadigen dan bij de 'gewone' oncolytica. Deze vorm van therapie wordt in het ziekenhuis vaak 'targeted therapy' genoemd.
De bijwerkingen zijn milder dan bij de 'gewone' kankerremmende stoffen. Voorbeelden zijn de tyrosinekinasremmers dasatinib, erlotinib, gefitinib, imatinib, lapatinib, nilotinib, pazopanib, sorafenib en sunitinib en de monoklonale antilichamen cetuximab en trastuzumab.
Antihormonen
Antihormonen zijn stoffen de werking van geslachthormonen tegengaan. Van sommige soorten kanker wordt de groei bevorderd door geslachtshormonen; antihormonen gaan dit dus tegen en remmen zo de groei van de kanker. Voorbeelden zijn bicalutamide, dat de groei van prostaatkanker tegengaat en tamoxifen en de aromataseremmers anastrazol, exemestaan en letrozol tegen borstkanker.
Hypothalamus-hormonen
Hypothalamus-hormonen remmen de aanmaak van zowel mannnelijke als vrouwelijk geslachtshormonen. Hierdoor wordt de groei van kankercellen afgeremd. Ze worden gebruikt bij bijvoorbeeld prostaatkanker en borstkanker. Voorbeelden zijn leuproreline, triptoreline en gosereline.
Bijnierschorshormonen
Natuurlijke bijnierschorshormonen zijn nodig om energie, mineralen en zouten vrij te maken en op te slaan. De geneesmiddelen die vallen onder de groep bijnierschorshormonen, ofwel corticosteroïden, verbeteren de eetlust en verminderen vermoeidheid bij mensen met kanker.
Veel medicijnen tegen kanker veroorzaken bovendien ernstige misselijkheid. Bijnierschorshormonen kunnen deze vorm van misselijkheid verminderen. Ze worden dan vaak samen met andere middelen tegen misselijkheid gebruikt. Voorbeelden zijn dexamethason, prednisolon, prednison en triamcinolon.
Pijnstillers
Zie voor meer informatie hierover de thematekst Pijn bij kanker.
Progestageenhormonen
Progestageenhormonen verminderen de groei van het baarmoederslijmvlies. Progestageenhormonen worden soms gebruikt bij baarmoederkanker (endometriumcarcinoom) of borstkanker. Het is niet precies bekend hoe het middel daarbij werkt. Voorbeelden zijn lynestrenol, megestrol en medroxyprogesteron.
Oestrogenen
Oestrogenen zijn natuurlijk voorkomende vrouwelijke geslachtshormonen. Ze remmen de groei van prostaatkanker, een vorm van kanker bij mannen die gevoelig kan zijn voor vrouwelijke geslachtshormonen. Ook remmen ze de groei van borstkanker. Voorbeeld is ethinylestradiol.
Cyproteron
Cyproteron remt de klachten die ontstaan door de behandeling van prostaatkanker met bepaalde hypothalamushormonen, zoals triptoreline en gosereline. Deze hormonen veroorzaken de eerste weken van de behandeling klachten als opvliegers, zweten en prikkeling van de huid. Cyproteron vermindert ook de klachten die kunnen ontstaan na verwijdering van een prostaat.
Octreotide
Octreotide wordt gebruikt bij tumoren die hormonen aanmaken. Het remt de aanmaak van verschillende hormonen, zoals bepaalde hormonen van de maagwand, darmwand, alvleesklier en hypofyse. De klachten van de ziekte nemen dan af. Octreotide kan bij sommige tumoren ook de groei vertragen.
Diazoxide
Diazoxide wordt gebruikt bij een zeer zeldzame vorm van kanker, alvleesklierkanker. Bij alvleesklierkanker wordt er te veel insuline aangemaakt. Hierdoor gaat te veel glucose uit het bloed naar de lichaamscellen. Als er te weinig glucose in het bloed zit ontstaan klachten. Men noemt dit een hypoglykemie, ofwel hypo. Diazoxide remt de aanmaak van insuline door de alvleesklier. De hoeveelheid glucose in het bloed neemt daardoor weer toe en de verschijnselen van de hypo verdwijnen.
Bisfosfonaten
Bisfosfonaten worden gebruikt bij botpijn bij de ziekte van Kahler (beenmergkanker) of bij uitzaaiingen van kanker in de botten. Bisfosfonaten binden zich aan het calcium in het bot en remmen hierdoor de afbraak van het bot. Hierdoor versterken de botten en neemt een te hoge hoeveelheid calcium (kalk) in het bloed af. Voorbeelden zijn clodroninezuur en ibandroninezuur.
Medicinale cannabis
Bij kanker werkt cannabis, medicinale marihuana, tegen pijn, misselijkheid, verminderde eetlust, vermagering en verzwakking. Ook tegen misselijkheid en braken als bijwerking van chemotherapie is cannabis effectief.
De werkzaamheid van cannabis is pas in beperkte mate onderzocht. Cannabis zal daarom pas worden voorgeschreven als reguliere behandelingsmethoden onvoldoende werken of wanneer er te veel bijwerkingen optreden.
Dronabinol is één van de werkzame bestanddelen van cannabis en is apart verkrijgbaar. Het is alleen in het buitenland op de markt en kan alleen met een speciale artsenverklaring in de apotheek worden besteld.
Filgrastim en pegfilgrastim
Filgrastim en pegfilgrastim worden gebruikt tegen de bijwerkingen van chemotherapie. Chemotherapie remt de groei van cellen, ook van de witte bloedcellen, waardoor er een tekort aan witte bloedcellen kan ontstaan. Witte bloedcellen zijn nodig om het lichaam te verdedigen tegen ziekteverwekkers, zoals bacteriën. Bij een tekort aan witte bloedcellen heeft u veel meer kans op ernstige infecties.
Filgrastim en pegfilgrastim stimuleren het lichaam om nieuwe witte bloedcellen te maken. U heeft dan minder kans op infecties met bacteriën.
Allopurinol
Allopurinol wordt gebruikt tegen een te grote hoeveelheid urinezuur in het bloed. Dit kan ontstaan als bijwerking van chemotherapie en als bijverschijnsel van sommige vormen van kanker. Een teveel aan urinezuur kan jicht geven, maar ook andere verschijnselen , zoals nierstenen. Allopurinol verhindert de omzetting van purine in urinezuur en voorkomt hiermee opstapeling van urinezuur in het bloed.
Papillomavirusvaccin
Papillomavirusvaccin wordt gebruikt om infecties met het papillomavirus te voorkomen. Er zijn verschillende soorten van het papillomavirus. De papillomavirussoorten 16 en 18 kunnen baarmoederhalskanker veroorzaken.
Papillomavirusvaccin bevat deeltjes die op het papillomavirus lijken, maar die geen infectie kunnen veroorzaken. Na injectie maakt het lichaam afweerstoffen tegen het virus. Als het dan in aanraking komt met levende virussen, kan het deze effectief bestrijden. Hierdoor wordt een infectie voorkomen en heeft u veel minder kans op kanker.
Everolimus
Everolimus wordt gebruikt bij een bepaalde vorm van nierkanker en bij kanker van de alvleesklier(pancreas). Everolimus remt de groei en het uitzaaien van kankercellen. Het remt ook de aanleg van bloedvaten naar de tumor toe. Hierdoor duurt het langer voor het kankergezwel verder groeit.
naar boven
Lijst met medicijnen voor kanker
naar boven
