Behandeling begint vaak bij de huisarts. Als dat niet genoeg is, dan gaan mensen naar intensievere vormen van behandeling.
De geestelijke gezondheidszorg wordt vaak ingedeeld in de eerste, tweede en derde lijn. Onder de eerste lijn vallen de huisarts, de eerstelijnspsycholoog, en het (AMW). De zorg in de eerste lijn is makkelijk en snel toegankelijk. Het gaat om kortdurende hulpverlening.
Voor de tweede lijn is een verwijzing nodig, meestal van de huisarts. Hulpverlening in de tweede lijn wordt gedaan door , en . De hulpverlening in de tweede lijn is ambulant. Dat wil zeggen, een cliënt gaat voor elke afspraak naar de instelling. De hulpverlening is intensiever, en duurt langer dan in de eerste lijn.
Mocht hulpverlening in de tweede lijn niet voldoende zijn, of iemand is er heel ernstig aan toe, dan kan die worden opgenomen in een kliniek. Dit heet de derde lijn.
Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) wordt op een aantal plaatsen in Nederland aangeboden door grote GGZ-organisaties die alle vormen van zorg, vaak ook verslavingszorg aanbieden. De huisarts weet bij welke instelling iemand terecht kan.
De kosten voor geestelijke gezondheidzorg zitten per 1 januari 2008 in het basispakket.
Dit geeft recht op vergoeding van:
- de eerste acht behandelingen eerstelijnspsychologische zorg (van een eerstelijns- of gezondheidszorgpsycholoog). De eigen bijdrage bedraagt 10 euro per consult. Er is geen verwijzing van de huisarts nodig.
- behandeling door een zelfstandige psychotherapeut, klinisch psycholoog of psychiater (de tweedelijns GGZ-zorgaanbieders). Een verwijzing van de (huis)arts is hier wel nodig.
De kosten van mensen die langer dan een jaar in een GGZ-instelling opgenomen zijn, vallen onder de AWBZ. In de AWBZ zit de niet-geneeskundige geestelijke gezondheidszorg.