Direct naar inhoud
www.kiesBeter.nl gebruikt analytische cookies om het gebruik van de website te analyseren en daarmee de website te kunnen verbeteren. Lees meer over cookies en hoe u cookies kunt uitschakelen. Sluiten

Hersenvliesontsteking

Belangrijke thema's bij Hersenvliesontsteking:

Ook wel: meningitis, nekkramp

Bij een hersenvliesontsteking zijn de vliezen (meningen) om de hersenen en het ruggenmerg ontstoken. Een hersenvliesontsteking komt overal ter wereld voor. Iedereen kan het krijgen, maar het komt vaker voor bij:

  • Baby’s.
  • Kinderen onder de vijf jaar.
  • Pubers.
  • Mensen boven de zestig.

De oorzaak is meestal een bacterie of een virus. Een bacteriële hersenvliesontsteking is gevaarlijk. Behandeling is direct nodig.

Een vaccinatie kan hersenvliesontsteking soms voorkomen. Nederlandse kinderen worden ingeënt tegen meningokokken C, pneumokokken en hemofilus influenza (ook wel: Hib-ziekte). Dit zijn bacteriën die hersenvliesontsteking kunnen veroorzaken.

Lees meer over het Rijksvaccinatieprogramma.

Verberg

De oorzaak van een hersenvliesontsteking is een bacterie, virus, schimmel of parasiet.

Bacteriële vorm

De bacteriën veroorzaken meestal eerst een oorontsteking of een keelontsteking. Er komen steeds meer bacteriën. Via de bloedbaan verspreiden ze zich door het lichaam. De bacterie kan dan overal in het lichaam terechtkomen en een ontsteking veroorzaken. Ook in de hersenvliezen.

Virale vorm

Bij een virale hersenvliesontsteking gaat het om gewone huis-, tuin- en keukenvirussen. Veel mensen komen met deze virussen in contact zonder er ziek van te worden.

Verberg

De verschijnselen van een bacteriële hersenvliesontsteking zijn:

  • Misselijkheid en overgeven.
  • Hoofdpijn.
  • Stijve nek. U kunt uw kin niet tegen uw borst houden.
  • Koorts.
  • Overgevoeligheid voor licht en geluid.
  • Sufheid en slaperigheid.
  • Paarsrode vlekjes op de huid, die niet verdwijnen als u erop drukt.

Niet iedereen heeft (al) deze klachten.

Lees meer over de verschijnselen van bacteriële meningitis.

Een virale hersenontsteking is minder ernstig. Die lijkt meer op een fikse griep. De verschijnselen zijn:

  • Hoofdpijn.
  • Koorts.
  • De nek is een beetje stijf.

Bij pasgeboren baby’s zijn de verschijnselen minder duidelijk. Bel bij twijfel direct uw huisarts. Mogelijke signalen zijn:

  • De baby ziet grauw en kreunt.
  • Veel huilen, vooral bij het verschonen. Het kind heeft dan pijn (luierpijn).
  • Soms is het kind juist suf en huilt het weinig.
  • Slecht drinken.
  • De fontanel staat bol.

Een baby met hersenvliesontsteking kan koorts hebben. Maar het kindje kan ook te koud zijn. Dan heeft het een ondertemperatuur.

 

Verberg

De huisarts stuurt u door naar het ziekenhuis. Daar krijgt u een rugpunctie (ook wel: ruggenprik). De arts prikt met een holle naald in uw onderrug. Daar haalt hij een beetje hersenvocht weg. Dit gaat voor onderzoek naar het laboratorium. Het onderzoek toont aan of de oorzaak een bacterie is, en om welke bacterie het dan gaat. De arts laat ook uw bloed onderzoeken. In uw bloed is onder meer te zien dat u een ontsteking hebt.

Lees meer over een rugpunctie.

De behandeling begint zo snel mogelijk. U start direct met antibiotica, nog voor de uitslag van de punctie er is. Dat vergroot de kans op overleving en zorgt voor een beter herstel. U krijgt de antibiotica in het ziekenhuis via een infuus.

Is de uitslag van de punctie bekend? Dan weet de arts welke bacterie de ontsteking veroorzaakt. Hij kan een doelgerichte behandeling geven. U krijgt antibiotica die speciaal bestemd is om die soort bacterie te bestrijden. Daarnaast krijgt u corticosteroïden (meestal dexamethason). Dit zijn medicijnen die de ontsteking remmen.

Is niet een bacterie maar een virus de oorzaak? Dan stopt de behandeling met antibiotica. Soms schrijft de arts wel een pijnstiller voor. En een besmetting met het herpesvirus (herpes-meningitis) wordt behandeld met aciclovir. Maar de meeste mensen mogen thuis uitzieken zonder behandeling. Dit duurt ongeveer twee weken.

Lees meer over de medicijnen bij hersenvliesontsteking.

Het gebeurt steeds vaker dat bacteriën resistent zijn tegen antibiotica. Dit betekent dat de medicijnen niet meer werken. De bacteriën zijn er dan gewend aan geraakt.

Om resistentie te voorkomen gaan artsen heel zorgvuldig om met antibiotica. Ze schrijven het zo min mogelijk voor. Ze doen dat alleen als het echt nodig is. Dan zoeken ze naar het soort antibioticum dat het beste bij de situatie past.

Lees meer over antibiotica en resistentie.

Verberg

Virale en bacteriële hersenvliesontsteking zijn besmettelijk. Maar niet iedereen die wordt besmet krijgt het ook. Iemand die niet ziek wordt, kan het wel weer doorgeven.

Virussen en bacteriën verspreiden zich op plekken waar mensen dicht bij elkaar zitten. Bijvoorbeeld thuis, in de crèche of op school. Besmetting gaat via druppels vocht. Bijvoorbeeld tijdens praten, hoesten of niezen. Of bij het delen van eten en drinken. Maar niet door het inademen van dezelfde lucht.

De meeste ziektegevallen staan op zichzelf. Bij bacteriële meningitis lopen alleen nauwe contacten van een patiënt meer risico op besmetting. Zij krijgen vaak een korte antibioticakuur om te voorkomen dat ze ziek worden. Mensen die verder weg staan, bijvoorbeeld klasgenootjes of collega’s, lopen minder risico. Zij hebben meestal geen behandeling nodig.

Verberg

De gevolgen van een hersenvliesontsteking verschillen van persoon tot persoon. En per oorzaak. Sommige mensen houden de rest van hun leven klachten. Er is dan schade aan de hersenen ontstaan. Vooral na een schimmel-meningitis en bacteriële meningitis komt dit regelmatig voor. Het kan onder meer gaan om:

  • Vermoeidheid.
  • Problemen met uw geheugen, aandacht en concentratie.
  • Veranderingen in uw gedrag. U bent bijvoorbeeld sneller boos of gefrustreerd.
  • Gehoorschade.
  • Overgevoeligheid voor prikkels (licht en geluid).

Maar de meeste mensen houden er niets aan over. Binnen een paar dagen tot weken zijn ze volledig hersteld.

Lees meer over de gevolgen van bacteriële meningitis.

Lees meer over de gevolgen van virale meningitis.

Verberg

Hersenstichting

Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met de Hersenstichting. De Hersenstichting draagt actief bij aan gezonde hersenen in Nederland en zet alles op alles om hersenen gezond te houden, hersenaandoeningen te genezen en patiëntenzorg te verbeteren.

Hersenstichting 2016

Meer weten over meningitis?

Bronnen: Hersenstichting, Kinderneurologie.eu en NMS

Deze pagina is voor het laatst gewijzigd op 27 augustus 2018.

Deel deze pagina via: