Direct naar inhoud
www.kiesBeter.nl gebruikt analytische cookies om het gebruik van de website te analyseren en daarmee de website te kunnen verbeteren. Lees meer over cookies en hoe u cookies kunt uitschakelen. Sluiten

IJzerstapelingsziekte

Belangrijke thema's bij IJzerstapelingsziekte:

Ook wel: hemochromatose

Het menselijk lichaam heeft ijzer nodig. Dit mineraal komt het lichaam binnen via de voeding. Het lichaam haalt net zoveel ijzer uit de voeding als het nodig heeft. Het teveel aan ijzer verlaat het lichaam weer via de urine en ontlasting.

Bij ijzerstapelingsziekte blijft er te veel ijzer achter in het lichaam. De overschotten worden ‘gestapeld’ in de organen. Eerst in de lever, later onder meer in het hart, de schildklier en de huid. Het ijzer richt op die plekken schade aan. Daardoor kunnen veel verschillende klachten ontstaan.

Verberg

De klachten verschillen van persoon tot persoon. Ze hangen samen met de plek waar het ijzer gestapeld is. Veel voorkomende klachten in het begin zijn:

  • Vermoeidheid.
  • Gewrichtsklachten.
  • Buikpijn.
  • Minder zin in seks.
  • Een niet goed werkende lever.

Later kunnen andere en soms ernstige klachten ontstaan. Bijvoorbeeld:

  • Diabetes.
  • Onvruchtbaarheid.
  • De huid krijgt een grijsbruine kleur.
  • Schade aan de lever (levercirrose).
  • Hartklachten.

Hoe eerder de behandeling start, hoe groter de kans dat de klachten weer verdwijnen.

Verberg

IJzerstapelingsziekte is een erfelijke aandoening. Deze stofwisselingsziekte ontstaat door een afwijking in de genen. Een kind kan de ziekte alleen krijgen als allebei de ouders drager van het afwijkende gen zijn. De ouders zelf hoeven de ziekte dus niet te hebben.

De klachten ontstaan pas op volwassen leeftijd. Dit komt omdat kinderen in de groei nog veel ijzer nodig hebben.

Deze vorm van ijzerstapelingsziekte heet ook wel ‘primaire’ (= eerste) of ‘hereditaire’ (= erfelijke) hemochromatose. Er is nog een andere vorm van ijzerstapelingsziekte. Die heet ‘secundaire’ (= tweede) hemochromatose. De ijzerstapeling ontstaat dan als gevolg van een andere ziekte, het gebruik van bepaalde medicijnen of door een bepaalde behandeling. Bijvoorbeeld bloedtransfusies bij mensen met een zeldzame bloedziekte.

Verberg

Alle klachten die bij ijzerstapelingsziekte voorkomen, kunnen ook een andere oorzaak hebben. Een arts zal daarom niet meteen aan ijzerstapelingsziekte denken. Daardoor kan er soms wat vertraging optreden voordat de diagnose gesteld wordt.

Om de diagnose te kunnen stellen is bloedonderzoek nodig. Het onderzoek laat zien dat bepaalde waarden in het bloed sterk verhoogd zijn. Daarna volgt DNA-onderzoek. De arts zoekt naar de afwijking in het DNA dat primaire hemochromatose kan veroorzaken.

Soms laat de arts nog een MRI-scan van de lever maken. Daarmee kan hij zien hoe groot de schade aan dit orgaan is.

Bij secundaire hemochromatose kan de diagnose veel sneller worden gesteld. De arts weet dat bepaalde ziekten en behandelingen tot ijzerstapeling kunnen leiden.

Bij primaire hemochromatose bestaat de behandeling uit ‘aderlaten’. Dit betekent dat er bloed bij u wordt afgenomen. Het lichaam moet dan nieuw bloed aanmaken. Hiervoor heeft het lichaam ijzer nodig. Het lichaam gebruikt hiervoor het gestapelde ijzer. Op die manier neemt de hoeveelheid ijzer in het lichaam af.

Het verschilt per persoon hoeveel aderlatingen nodig zijn. Hoe minder ijzer er is gestapeld, hoe groter de kans dat de klachten helemaal verdwijnen. Soms zijn er blijvende klachten. Schade aan de lever is vaak onomkeerbaar. U krijgt dan een behandeling die past bij uw klachten.

Bij secundaire hemochromatose bestaat de behandeling uit medicijnen. Deze binden het ijzer. U plast of poept het ijzer dan samen met de medicijnen uit.

Verberg
  • Het is niet nodig een ijzerarm dieet te volgen. Let er wel op dat u gezond eet.
  • Wees matig met alcohol. Alcohol is net als ijzer slecht voor uw lever. De combinatie van de twee is extra slecht.
  • Vitamine C zorgt ervoor dat ijzer uit de voeding makkelijker wordt opgenomen. Drink daarom geen vruchtensap bij het eten.
  • Gebruik geen vitaminepillen met ijzer of vitamine C.
  • Zwarte thee vermindert de opname van ijzer uit de voeding. Eventueel kunt u thee drinken bij het eten.
Verberg

Expertisecentrum Hemochromatose

In Nederland is één expertisecentrum voor hemochromatose (ijzerstapelingsziekte). Hier werken gespecialiseerde en ervaren artsen. Het expertisecentrum doet onderzoek naar de ziekte. Het kan de diagnose stellen of een second opinion geven. U kunt er ook terecht voor behandeling en begeleiding. In ieder geval komt u één keer per jaar op controle in het expertisecentrum. Overige zorg kan bij een zorgverlener bij u in de buurt plaatsvinden.

Meer weten over ijzerstapelingsziekte?

Bronnen: MLDS en Nederlandse Vereniging voor Hematologie

Deze pagina is voor het laatst gewijzigd op 08 juni 2018.

Deel deze pagina via: