Direct naar inhoud
www.kiesBeter.nl gebruikt analytische cookies om het gebruik van de website te analyseren en daarmee de website te kunnen verbeteren. Lees meer over cookies en hoe u cookies kunt uitschakelen. Sluiten

Shock

Belangrijke thema's bij Shock:

Ook wel: circulatoir falen

Het bloed vervoert zuurstof en voedingsstoffen. Zo komen deze stoffen bij alle organen en weefsels terecht. Die hebben zuurstof en voedingsstoffen nodig om te functioneren. De organen maken zelf afvalstoffen aan. Het bloed voert die af.

Soms gaat er iets mis met de bloedsomloop. Er stroomt veel minder bloed dan normaal door de bloedvaten. Daardoor krijgen de organen en weefsels niet genoeg zuurstof en voedingsstoffen. De afvalstoffen hopen zich op. Er kan schade aan de weefsels en organen staan. U raakt dan in shock. Dit is levensgevaarlijk. U hebt direct medische hulp nodig.

Psychische shock

Mensen zeggen weleens dat ze ‘in shock’ zijn als ze erg geschrokken zijn. Dit is spreektaal. Het heeft niets te maken met de lichamelijke shock die op deze pagina besproken wordt.

Verberg

Het lichaam zorgt ervoor dat de belangrijkste organen toch voldoende bloed krijgen. Het bloed stroomt dus vooral naar het hart, de longen en de hersenen. Andere, minder belangrijke organen krijgen juist minder bloed. Daardoor ontstaan de volgende verschijnselen:

  • De huid ziet wit en voelt koud en klam aan.
  • Het gezicht is ingevallen. De ogen liggen diep in hun kassen.
  • Sufheid. De persoon in kwestie reageert vrijwel nergens meer op. Het is ook mogelijk dat iemand juist onrustig en verward is.
  • De ademhaling is gejaagd.
  • Het hart klopt veel sneller dan normaal.
  • Het lichaam stopt met de aanmaak van urine. Daarom hoeft iemand in shock bijna niet te plassen. Maar dit is lastig te meten.

Bel 112 als u deze symptomen herkent. Iemand in shock is in levensgevaar en heeft direct hulp nodig. Bel daarom ook als niet alle symptomen aanwezig zijn. U kunt ook eerst telefonisch overleggen met uw huisarts of de huisartsenpost.

Verberg

Een shock kan om verschillende redenen ontstaan. Dit zijn de meest voorkomende:

  • Er is niet genoeg bloed.
    Iemand kan veel bloed verliezen door een ernstige inwendige of uitwendige bloeding. Maar ook door vochtverlies kan de hoeveelheid bloed afnemen. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij ernstige diarree. Of bij een grote brandwond. Het lichaam droogt dan uit. Ook in het bloed zelf zit veel minder vocht dan normaal. Het bloed is heel dik. De bloeddruk gaat omlaag. In deze situaties is er sprake van een hypovolemische shock.
  • Het bloed stroomt niet goed door.
    Soms is het hart niet goed meer in staat het bloed door het lichaam te pompen. Bijvoorbeeld bij een hartinfarct of hartfalen. U hebt dan een cardiogene shock.
    Ook is het mogelijk dat het bloed niet goed kan doorstromen. De bloedvaten zijn verstopt, bijvoorbeeld door een bloedstolsel. Dit is het geval bij trombose. U hebt dan een obstructieve shock (obstructie = blokkade).
  • De bloedvaten zijn wijder dan normaal.
    Dit heet ook wel een distributieve shock. Hierbij zetten de bloedvaten uit. Bijvoorbeeld door een ernstige allergische reactie (anafylactische shock). Of door bepaalde bacteriën (septische shock). In verhouding is er dan te weinig bloed.
Verberg

Er zijn verschillende onderzoeken om vast te stellen of iemand in shock is. Dit hangt af van de oorzaak van de shock. Vaak doen de ziekenhuizen meerdere onderzoeken naast elkaar. Dat maakt de uitslag betrouwbaar. Ze meten bijvoorbeeld de bloeddruk en de hartslag. Bij een shock is de bloeddruk extreem laag. Het hart klopt heel snel. De arts doet ook lichamelijk onderzoek. Vaak is aan iemands uiterlijk goed te zien dat hij in shock is.

De arts op de Spoedeisende Hulp probeert er zo snel mogelijk achter te komen wat de oorzaak van de shock is. Dat is nodig om de juiste behandeling te kunnen geven. Daarom stelt hij veel vragen over wat er gebeurd is. Ook laat hij vervolgonderzoek doen. Bijvoorbeeld bloedonderzoek, urineonderzoek en een hartfilmpje (ECG).

De behandeling hangt samen met de oorzaak van de shock. Hoe eerder de behandeling start, hoe minder risico op blijvende schade aan de organen.

De medewerkers van de ambulance of de Spoedeisende Hulp leggen u meestal eerst aan de beademing. Daardoor komt er snel meer zuurstof in het lichaam. Ook vullen zij het bloed aan met vocht. Dit heet volumesuppletie. U krijgt het vocht toegediend via een infuus. Meestal bevat het infuus water met wat zout (ook wel: natriumchloride of NaCl). Dit heet ook wel een fysiologische zoutoplossing. Het zout zorgt ervoor dat het lichaam makkelijker vocht kan opnemen.

In het ziekenhuis krijgt u een katheter om uw urine op te vangen. Zo kan de arts in de gaten houden hoeveel vocht uw lichaam in en uit gaat.

Verberg
  • Bel de alarmlijn 112 of de huisarts. Vertel zo duidelijk mogelijk wat er aan de hand is.
  • Zorg voor een rustige omgeving.
  • Probeer iemand in shock niet te verplaatsen. Leg hem ook niet in een andere houding. Mensen in shock gaan zelf zitten of liggen zoals zij prettig vinden. De meeste mensen voelen zich het best als ze op hun rug liggen, met de benen een beetje omhoog. Voor mensen met ademhalingsmoeilijkheden kan het juist prettig zijn om rechtop te zitten.
  • Warm iemand in een shock niet op. Daardoor worden de bloedvaten wijder en nemen de klachten toe.
  • Geef geen eten of drinken.
Verberg

Kinderen hebben meestal een hypovolemische shock. Dat betekent dat er te weinig bloed door het lichaam stroomt. De oorzaak is vaak vochtverlies door diarree en overgeven of hevig zweten bij hoge koorts. Vooral bij heel jonge kinderen kan dit al snel een shock veroorzaken. Een jong kind kan het vochtverlies nog niet goed opvangen.

De symptomen van een shock zijn hetzelfde als bij een volwassene. Waarschijnlijk voelt u zelf heel goed aan dat uw kind erg ziek is en direct hulp nodig heeft. Bel de alarmlijn 112 of uw huisarts.

Lees hoe u kunt herkennen dat uw kind ernstig ziek is.

Verberg

Meer weten over shock?

Bronnen:  Acute boekje (2009) en Farmacotherapeutisch Kompas

Deze pagina is voor het laatst gewijzigd op 09 juli 2018.

Deel deze pagina via: