Afsterven van weefsel als gevolg van onvoldoende bloedtoevoer
Bij gangreen sterft het weefsel in een bepaald deel van het lichaam af; benen en voeten worden het vaakst getroffen door deze potentieel levensbedreigende aandoening.
Er bestaan twee vormen van gangreen: droog en nat.
Droog gangreen ontstaat als het weefsel door een verminderde bloedtoevoer geen zuurstof meer krijgt. Het weefsel sterft alleen ter plekke af; het gangreen verspreidt zich niet. Nat gangreen komt minder vaak voor en is het gevolg van weefselschade door een wond of van een infectie van bacteriën in droog gangreen. Vaak wordt de infectie door Chlostridia veroorzaakt, een bacterie die de voorkeur geeft aan dood weefsel waar geen zuurstof is en die een vies ruikend gas produceert. De infectie kan zich naar het omringende gezonde weefsel verspreiden, bloedvergiftiging veroorzaken en dodelijk zijn.
De beperking in de bloedtoevoer die tot gangreen leidt, is vaak het gevolg van een bloedstolsel in een slagader (zie Trombose en embolie), die vaak eerder vernauwd is geraakt door atherosclerose (Atherosclerose), een aandoening waarbij zich vetten in de vaatwanden afzetten. Vooral weefsels in benen en voeten worden door deze onderliggende aandoeningen getroffen (zie Etalageziekte, hiervoor). De kans dat een slagader afgesloten raakt, wordt verhoogd door gewoonten zoals roken en vet eten. Mensen met diabetes mellitus (Diabetes mellitus) krijgen sneller gangreen vanwege voortschrijdende schade aan de kleinere bloedvaten (zie Vaatziekten bij diabetici). Ook bevriezing (Bevriezing) kan tot gangreen leiden.
De klachten bij droog gangreen kunnen zich geleidelijk of in enkele uren ontwikkelen, afhankelijk van hoe snel de bloedtoevoer terugloopt. Als de benen zijn getroffen, komen de volgende klachten voor:
- hevige pijn in tenen en voet;
- bleke, koude huid, die in de loop van enkele dagen paars en ten slotte zwart wordt.
Als infectie bij het gangreen optreedt, kunnen er meer symptomen zijn, waaronder etter in het getroffen gebied en koorts. De infectie kan in de bloedsomloop komen en bloedvergiftiging veroorzaken (zie Sepsis).
De arts zal door de manier waarop de voet eruitziet gangreen constateren en zal een dopplerecho en/of duplexonderzoek (Dopplerechografie (test)) laten maken om de bloedstroom in het been te meten. Een afgesloten slagader kan met een röntgencontrastfoto (Dopplerechografie (test)) of eventueel een MRI-scan () of CT A worden opgespoord.
Als u (dreigend) gangreen hebt, wordt u meestal snel in het ziekenhuis opgenomen. U krijgt intraveneus antibiotica (Antibiotica) toegediend om infectie te voorkomen of te bestrijden. De bloedtoevoer naar het getroffen weefsel wordt, indien mogelijk, hersteld. Als een slagader afgesloten is, kan die worden verwijd door dotteren, waarbij een ballonnetje aan het uiteinde van een katheter in het vernauwde deel wordt gebracht en opgeblazen. Ook kan er een operatie worden verricht om het bloedvat te herstellen. De chirurg zal ook het aangetaste weefsel verwijderen, evenals omringend levend weefsel dat geïnfecteerd is, zodat de infectie zich niet verder kan verspreiden. Soms is daarbij amputatie van een ledemaat nodig.
Hoe eerder (dreigend) gangreen wordt ontdekt, des te gunstiger zijn de vooruitzichten, want de bloedtoevoer naar de weefsels kan dan beter worden hersteld. Een goede bloedtoevoer bevordert het genezen van weefsels na een operatie. Onbehandeld gangreen is in meer dan 20 procent van de gevallen dodelijk doordat de bacteriën in de bloedsomloop terechtkomen (sepsis).
- Leefwijze
- Roken, vet eten, te weinig beweging en overgewicht zijn risicofactoren
- Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak
- Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak
- Leeftijd
- Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak
- Geslacht
- Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak
- Erfelijkheid
- Risicofactoren afhankelijk van de oorzaak