Het plotseling stoppen met pompen van het hart, vaak met dodelijke afloop
Bij hartstilstand houdt het hart op te pompen. De hersenen en andere organen krijgen daardoor geen zuurstofrijk bloed meer en kunnen niet langer functioneren. Binnen drie minuten na de hartstilstand beginnen de hersenen schade op te lopen. De dood zal binnen vijf minuten optreden, tenzij het hart weer op gang wordt gebracht of als de bloedsomloop wordt gestimuleerd door uitwendige hartmassage toe te passen.
Over het algemeen wordt hartstilstand door twee soorten elektrische storing in het hart veroorzaakt: kamerfibrilleren, de meest voorkomende oorzaak, en asystolie. Bij kamerfibrilleren circuleren er chaotische elektrische prikkels door de kamers, zonder dat die kamers samentrekken. Het hart kan daardoor geen bloed rondpompen. Kamerfibrilleren kan plotseling optreden bij een coronaire hartziekte (Coronaire hartziekten) of als complicatie bij een hartinfarct (Hartinfarct), vaak binnen enkele minuten na het begin. Asystolie is een elektrische storing in het hart waardoor het hart niet langer samentrekt en er een totale hartstilstand optreedt, bijv. door stikken. Asystolie kan worden veroorzaakt door stikken en door ziekten en verwondingen die tot ernstig bloedverlies leiden.
De volgende klachten doen zich meestal binnen enkele seconden voor na een hartstilstand:
- in elkaar zakken;
- verlies van bewustzijn;
- blauw worden van lippen, vingers en tenen.
De getroffen persoon heeft geen polsslag en geen hartslag meer en ademt niet.
Als u bij iemand bent die een hartstilstand krijgt, moet u onmiddellijk medische hulp inroepen. Als u alleen bent met de getroffen persoon, roept u om hulp tot er iemand komt. Begin ook meteen met hartmassage om de bloedtoevoer naar de hersenen op gang te houden (Cardiopulmonaire reanimatie (volwassenen)).
Het ambulancepersoneel zal de hartmassage overnemen en tegelijkertijd een elektrocardiogram (Elektrocardiografie () maken om vast te stellen of de hartstilstand door asystolie of kamerfibrilleren is veroorzaakt. Daarna geven ze de passende behandeling. Kamerfibrilleren kan goed worden behandeld met een defibrillator (zie Defibrilleren, rechts). Met dit apparaat wordt een schok aan het hart toegediend om het normale ritme weer op gang te brengen. Asystolie kan soms met succes worden behandeld met een injectie van epinefrine (adrenaline) in een grote ader of direct in het hart om de hartslag weer op gang te brengen.
Tegenwoordig worden in toenemende mate automatische externe defibrillatoren (AED) geplaatst in openbare ruimten. AED’s zijn ook voor de leek gemakkelijk te bedienen en kunnen levensreddend zijn.
Als onmiddellijk na de hartstilstand met hartmassage wordt begonnen, hangt de kans op overleving af van de onderliggende oorzaak. Als het kamerfibrilleren een complicatie van een hartinfarct is, is een volledig herstel mogelijk als de normale hartslag met defibrilleren weer kan worden hersteld. De vooruitzichten bij een hartstilstand die door asystolie is veroorzaakt, zijn alleen gunstig als de onderliggende oorzaak snel en effectief kan worden behandeld en als de normale hartslag kan worden hersteld.
- Leeftijd
- Komt met toenemende leeftijd vaker voor
- Roken, vet eten, te weinig beweging en overgewicht zijn risicofactoren
- Geen factor van betekenis
- Geslacht
- Komt vaker voor bij mannen
- Leefwijze
- Roken, vet eten, te weinig beweging en overgewicht zijn risicofactoren
- Erfelijkheid
- Geen factor van betekenis